Yükseltici dolgu ne zaman çıkarılır?

Yükseltici dolgu, yerleştirilme amacı açısından artık gerekmediği ortodontik kontrolde belirlendiğinde çıkarılır; herkes için aynı ayda kaldırılmaz. Braketlere istenmeyen temasın önlenmesi veya planlanan diş hareketine alan sağlanması gibi hedefler değerlendirilir. Buradaki konu, diş üzerine sabit olarak eklenen geçici ortodontik yükselticidir. Çıkarma kararını yalnız geçen süreye veya çiğneme hissinize bakarak kendiniz vermeyin.

Çıkarma kararında neye bakılır?

Önce yükselticinin sizin planınızdaki görevi bilinmelidir. Bazı hastalarda dişlerin braketlere basmasını önlemek, bazılarında ise diş hareketini engelleyen temasları ayırmak amaçlanır. Bu ihtiyaç ortadan kalkmadan yalnız “Uzun süredir duruyor” gerekçesiyle çıkarma kararı verilmez.

Bir ortodonti kliniğinin bite turbo hasta rehberi, braketleri korumak için kullanılan yükselticilerin dişler yeterli konuma geldiğinde hekimce kaldırıldığını açıklar. Kendi yükselticinizin de aynı amaçla mı yerleştirildiğini ve kaldırılması için hangi değişikliğin beklendiğini sorun. Başka bir hastanın çıkarma tarihi sizin takviminizi belirlemez.

Muayenede kapanış ve diş temasları değerlendirilir. Aynada dişlerin düzgün görünmesi, yükselticinin görevinin tamamlandığını kanıtlamaz. Örtme ve temasın neden birlikte ele alındığını derin kapanış rehberinde okuyabilirsiniz. Bu bilgi, evde kapanış testi yaparak parçayı çıkarmaya karar vermek için değildir.

Çiğnemek zor geliyorsa erken çıkarılır mı?

Yükseltici, dişlerin alıştığınız biçimde temas etmesini değiştirdiği için çiğneme farklı hissedilebilir. Kompozit yükselticilere ilişkin klinik bilgilendirme, bu parçaların çiğneme becerisini etkileyebileceğini belirtir. Ancak rahatsız olmanızdan yola çıkarak parçanın artık gereksiz olduğu sonucu çıkarılmaz.

Çiğnemekte ne kadar zorlandığınızı ve beslenmenizin etkilenip etkilenmediğini kliniğe anlatın. Belirgin ağrı, yara veya giderek artan bir sorun varsa bunu alışma dönemi diye geçiştirmeyin. Hekim temasları ve materyalin durumunu değerlendirerek ne yapılacağına karar versin. Daha erken kontrol istemekle yükselticinin mutlaka hemen çıkarılması aynı şey değildir; şikâyetin nedeninin anlaşılması gerekir.

Yükseltici dolgu aşınır veya düşerse ne yapılmalı?

Aşınma veya bir parçanın düşmesi, planlı çıkarma kararının kendiliğinden gerçekleştiği anlamına gelmez. Northwest Orthodontics'in hasta talimatı, yükseltici aşındığında veya yalnız bir tarafta temas hissedildiğinde kliniğe haber verilmesini; yenileme ya da çıkarma kararının kontrolde belirlenmesini önerir.

Görüşmede şu bilgileri paylaşın:

• Değişikliğin hangi dişte veya tarafta olduğu ve ne zaman fark edildiği.
• Parçanın tamamen mi ayrıldığı, yoksa yüksekliğinin azalmış gibi mi hissedildiği.
• Isırırken dişlerin artık bir brakete değip değmediği veya temasın değişip değişmediği.
• Ağrı, yara ya da çiğneme güçlüğünün bulunması.

Bu gözlemleri aktarırken durumu tekrar tekrar sertçe ısırarak test etmeyin. Bir tarafın hâlâ duruyor olması herkes için bekleme izni değildir. Kalan materyali kendiniz sökmeyin, törpülemeyin veya yeniden yapıştırmaya çalışmayın; ne zaman görülmeniz gerektiğini kliniğe sorun.

Yükseltici çıkarılınca diş teli tedavisi biter mi?

Yükselticinin kaldırılması, diş teli tedavisinin de bittiğini göstermez. Parça, örneğin braketleri koruma görevini tamamlamış olabilir; buna rağmen tedavinin başka hedefleri devam edebilir. Bu nedenle yükselticinin çıkarıldığı randevuyu tellerin de söküleceği randevu olarak kabul etmeyin.

Kontrolde “Yükselticinin görevi tamamlandıysa tedavimde hangi hedefler kaldı?” diye sorun. Böylece parçanın kaldırılmasıyla genel tedavi planını birbirinden ayırabilirsiniz. Sonraki kontrolün zamanı ve o zamana kadar dikkat etmeniz gerekenler de kendi planınıza göre netleşmelidir.