Damak genişletme apareyi kullanırken nelere dikkat edilir?
Damak genişletme apareyi kullanırken size verilen ayar ve kullanım talimatına uymak, dişleri ve apareyin çevresini temiz tutmak, sorun olduğunda kliniğe haber vermek gerekir. Bütün genişleticiler aynı şekilde kullanılmaz. Sabit bir aparey evde çıkarılmaz; çıkarılabilir bir sistemin takma ve bakım talimatı farklı olabilir. İnternette gördüğünüz vida çevirme sayısını kendi tedavinize uygulamayın.
Kullanım ve vida ayarı için hangi talimatları almalısınız?
Apareyin sabit mi çıkarılabilir mi olduğunu ve evde sizin yapacağınız bir ayar bulunup bulunmadığını netleştirin. Vida varsa hangi yönde, ne sıklıkta ve ne zamana kadar çevrileceğini ortodontistiniz göstermelidir. British Orthodontic Society'nin sabit RME hasta rehberi de hekim talimatını esas alır. Rehberdeki örnek sıklık her hastaya veya başka bir cihaz türüne uygulanamaz.
Başlamadan önce şu bilgileri yazılı olarak öğrenin:
- Yapacağınız işlem ve bunu uygulayacak kişi.
- Ayar takvimi; aktif ayarın ne zaman durdurulacağı.
- Çıkarılabilir bir sistemse takma süresi ve çıkarılacağı durumlar.
- Kontrol tarihi ve sorun halinde ulaşacağınız iletişim kanalı.
Gösterimi anlamadıysanız tekrar isteyin. Ayarları kaydetmek, hangi işlemin tamamlandığını hatırlamaya yardımcı olabilir. Yapıp yapmadığınızdan emin olmadığınız bir ayarı tahminle tekrarlamak yerine kliniğe sorun.
Vida ayarının bitmesi, apareyin hemen çıkarılacağı anlamına gelmez. Yerinde kalacağı süreyi kendi planınızdan öğrenin; sabit düzeneği evde çıkarmaya veya ayar yönünü değiştirmeye çalışmayın.
Ayar yapmak ile apareyi ağızda tutmak neden farklıdır?
Aktif ayar, size tarif edilen genişletme işleminin bir parçasıdır. Bu aşama bittikten sonra apareyin bir süre yerinde tutulması istenebilir; bu, aynı ayara devam etmek anlamına gelmez. BOS’un sabit RME açıklamasında da genişletme ile elde edilen durumun korunması ayrı aşamalardır. Kendi tedavinizde bu geçişin ne zaman yapılacağını ve sonrasında günlük sorumluluğunuzun nasıl değişeceğini sorun.
Talimatı alırken yalnız takvimde bir işaret bulunması yeterli olmayabilir. İşaretin işlemin planlandığını mı, tamamlandığını mı gösterdiği belli olsun. Varsayımsal olarak anne ve babanın bakım görevini paylaştığı bir evde, ikisinin de “diğeri yapmamıştır” diye aynı ayarı tekrar etmesi önlenmelidir. Kimin sorumlu olduğunu ve kaydın nasıl tutulacağını belirlemek, fazladan işlem yapmak için değil karışıklığı azaltmak içindir.
Çocuğunuzun bakımını başka bir yetişkin devralacaksa hekim tarafından gösterilmemiş bir işlemi yalnız sözlü tarifle ona yaptırmayın. Gösterim veya açıklama gerekiyorsa klinikle görüşün. Anahtarın nasıl kullanılacağını anlamadığınızda internet videosuyla boşluğu doldurmaya çalışmak yerine kendi cihazınız üzerinden tekrar anlatım isteyin. Bütün apareyler aynı değildir ve bu yazı bir aktivasyon eğitimi yerine geçmez.
Bir işlemi yapıp yapmadığınız belirsizse “eksik kalmasın” düşüncesiyle ek ayar yapmayın. Elinizdeki kaydı ve belirsizliği kliniğe anlatın. Sonraki adımı netleştirmek, kendi kendinize telafi planı oluşturmaktan farklıdır. Kontrol tarihini de ayar günlüğünden ayrı olarak takip edin; tamamlanan ayarlar, muayenenin gereksiz olduğu anlamına gelmez.
Yemekte ve temizlikte nelere dikkat etmeli?
Sabit bir genişleticide sert ve yapışkan yiyecekler düzeneğe zarar verebilir. Sert bir yiyeceği doğrudan ısırmak yerine uygun küçük parçalara ayırma konusunda hekiminizin önerisini izleyin. Apareye takılan bir parçayı sivri bir araçla çıkarmaya çalışmayın; ulaşamadığınız bölgenin nasıl temizleneceğini sorun.
Dişlerinizi düzenli fırçalamayı sürdürün. BOS'un sabit RME rehberinde, florürlü diş macunuyla günde iki kez, ikişer dakika fırçalama önerilir. Metal parçayı temizlemek, diş yüzeylerini ve diş eti kenarlarını fırçalamanın yerini tutmaz. Fırçanın ulaşamadığı alanlar için uygun yardımcı aracın kullanımını size göstermelerini isteyin.
Çıkarılabilir bir genişletici kullanıyorsanız temizleyici, su sıcaklığı ve saklama biçimini o ürünün talimatından öğrenin. Sabit metal sistemin bakım önerisini plastik bir apareye aynen uygulamayın.
Ortodonti kontrolleri sırasında genel diş hekimi kontrollerini de sürdürün. Genişletmenin neden planlandığını veya tedavinizde hangi hedefin izlendiğini anlamak için üst çene darlığı rehberini okuyabilir, kendi bulgularınızı ortodontistinize sorabilirsiniz.
Günlük bakımda hangi bölgeler ayrı düşünülmeli?
Apareyin görünen metal bölümünün temiz olması, diş yüzeylerinin ve diş eti kenarlarının da temizlendiğini göstermez. Dişin apareye komşu yüzeyi, dişlerin arası ve yiyeceğin takıldığı bir bağlantı noktası farklı erişim güçlükleri yaratabilir. Hangi bölgeye ulaşamadığınızı gösterip uygun aracı ve yöntemi öğrenin. Bir araç belirli bir boşluğa girmiyorsa daha fazla bastırarak kullanmak yerine nedenini sorun.
Bakımı yalnız akşam yapılacak bir iş olarak düşünmek, gün içindeki yiyecek birikimini yönetmeyi zorlaştırabilir. Okula veya işe giderken size önerilen bakım araçlarını yanınıza alma imkânını planlayın. BOS rehberinde de öğle yemeği ve ara öğünlerden sonra kullanım için fırça taşımak önerilir. Bu, her ortamda aynı düzenin mümkün olduğu veya suyla çalkalamanın fırçalamanın yerini tuttuğu anlamına gelmez; kendi rutininizi uygulanabilir biçimde konuşun.
Yiyeceğin yalnız türü değil, nasıl yenildiği de apareye yük bindirebilir. Hekiminizin önerdiği biçimde uygun parçalara ayırmak, sert gıdayı doğrudan ısırmaktan farklıdır. Bununla birlikte her sert veya yapışkan gıdayı küçük parçaya bölünce güvenli saymayın. Sizin apareyiniz için kaçınılması gerekenleri netleştirin; öğün atlamak yerine uygun seçenekleri planlayın.
Bir bölgede temizleyemediğiniz birikim veya sürekli rahatsızlık varsa bunu kontrol sırasında gösterin. Temizleme sorunu ile bağlantı gevşemesi birbirine karıştırılmamalıdır. Ulaşmak için apareyi kaldırmak veya bağlantıyı esnetmek bakım yöntemi değildir; gerekli düzeltme kliniğin değerlendirmesine bağlıdır.
Aparey gevşer veya ağrı artarsa ne yapmalı?
İlk dönemde basınç veya hassasiyet hissedilebilir. Ancak şiddetli, artan ya da devam eden ağrıyı yalnızca alışma süreci olarak kabul etmeyin. Size verilen kullanım talimatını değerlendirmek ve sorunun nedenini anlamak için kliniğe haber verin.
Vidalı sabit genişletici gevşerse, kırılırsa veya ayarda bir sorun varsa çevirmeyi durdurup ortodontistinizi arayın. BOS rehberi, problem olduğunda bir sonraki rutin randevuyu beklememeyi önerir. Gevşek parçayı evde yapıştırmak, düzeneği zorla yerine oturtmak veya sıkışmış vidayı başka bir aletle çevirmek uygun değildir.
İletişim sırasında şu bilgileri paylaşın:
- Sorun ne zaman başladı, hangi parça hareket ediyor?
- Son tamamladığınız ayar hangisiydi?
- Ağrı nerede, artıyor mu; yemek yemeyi zorlaştırıyor mu?
- Elinizdeki yazılı talimatta bu durum için ne belirtiliyor?
Bu notlar, klinikle konuşmayı kolaylaştırır; kendi kendinize ayar kararı vermek için kullanılmaz. Apareyin fotoğrafı istenirse doğal görünümü paylaşabilirsiniz. Sonraki ayarı ne zaman yapacağınızı ve kontrolün öne alınması gerekip gerekmediğini doğrudan sorun. Takvimde boşluk oluştu diye fazladan vida çevirerek telafi etmeyin.
Kliniğe bildirim yaparken neyi ayırmalısınız?
“Aparey rahatsız ediyor” ifadesini biraz açmak görüşmeyi kolaylaştırır. Basınç hissi mi, belirli bir yerde sürtünme mi, yerinden oynuyor gibi görünmesi mi veya ayarın tamamlanamaması mı söz konusu? Bilmediğiniz parçaya bir ad vermek zorunda değilsiniz; yerini ve ne zaman fark ettiğinizi tarif edin. Cihazı çekiştirerek hareket edip etmediğini denemeyin.
Varsayımsal bir bildirim “Dün akşamdan beri sağ arka tarafta hareket hissediyoruz; son tamamlanan işlem kaydımızda var, bugün ayar yapmadık” şeklinde olabilir. Bu, her sorunda aynı yaklaşımın uygulanacağı anlamına gelmez; yalnız olayı anlaşılır aktarmaya örnektir. BOS’un vidalı sabit RME için sorun halinde çevirmeyi durdurma ve klinikle görüşme önerisini, yeni kişisel talimatın yerine koymayın; devam kararı için doğrudan yanıt alın.
Kliniğe ulaşınca yalnız randevu gününü değil, o zamana kadarki kullanımın nasıl olacağını da sorun. Ağrının azalması bağlantının onarıldığını göstermez. Gevşek parçayı yapıştırmak, anahtar yerine başka bir alet kullanmak veya sabit apareyi çıkarmaya çalışmak sorunu çözmek için uygun bir yol değildir. Kontrol sonrası verilen yeni planı önceki takvimden ayırarak kaydedin.
